1 – Vai trò của Lân đối với Thực vật

Thực vật tích lũy năng lượng cho phản ứng quang hợp dưới dạng đường. Cây trồng sẽ chuyển dạng đường này thành trạng thái năng lượng cao ATP & ADP cung cấp cho quá trình sinh trưởng. ATP & ADP được hình thành luân phiên, có vai trò như những cục Pin dự trữ có thể sử dụng được nhiều lần. Thành phần “P” trong “ATP” & “ADP” chính là Photpho hay còn gọi là Lân.

2 – Trạng thái tồn tại của Lân trong đất

Khi bón Lân xuống đất một phần Lân sẽ được cây trồng hấp thụ, đồng thời một phần Lân sẽ được kết hợp ngay lập tức với Nhôm & Sắt có trong đất tạo thành dạng Photphat Nhôm & Photphat Sắt cố định trong đất cây trồng khó hấp thụ hay còn gọi là dạng Lân khó tiêu. Đối lập với dạng Lân khó tiêu (Lân được cố định trong đất) là dạng Lân dễ tiêu hay còn gọi là Lân hữu hiệu.

Phan Bon Lan 1

Ngoài ra việc bón quá nhiều Lân không gây hại cho cây trồng như bón quá nhiều Đạm nên chúng ta hình thành lên thói quen bón lượng Lân vượt quá nhu cầu của cây trồng. Lượng Lân cây trồng không dùng đến sẽ bị cố định trong đất làm giảm hiệu quả kinh tế. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để hoạt hóa lượng Lân khó tiêu được cố định trong đất & cách sử dụng Lân hiệu quả?

Phan Bon Lan 2

Biểu đồ thể quá trình chuyển hóa Lân hữu hiệu theo thời gian
Số liệu được xây dựng trên mô hình bón Supephotphat
Ca(H2PO4)2 trên vùng đất tro núi lửa tại Nhật Bản.
Lượng Lân hữu hiệu được đo bằng phương pháp Troug.

Nhận xét

  • Sau 7 ngày bón Supephotphat Ca(H2PO4)2 lượng Lân hữu hiệu giảm còn 30%
  • Sau 30 ngày bón Supephotphat Ca(H2PO4)2 lượng Lân hữu hiệu giảm còn 10%

3 – Lân hữu cơ

Những nghiên cứu gần đây đã làm sáng tỏ Lân trong phân bón hữu cơ có hiệu quả sử dụng tốt hơn Lân trong phân bón tổng hợp. Hiệu lực của Lân trong phân bón hữu cơ đạt tới trên 90%.

Nitơ trong phân bón hữu cơ tồn tại dưới dạng Amino Axit hoặc Protein…Lân trong phân bón hữu cơ kết hợp với đường tồn tại ở dạng hữu cơ. Tuy nhiên có một thành phần rất quan trọng đó chính là Xenlulozo không kết hợp với Nitơ và Lân nhưng lại chiếm hàm lượng lớn trong phân bón hữu cơ. Vậy thành phần này có vai trò như thế nào trong việc sử dụng hiệu quả Lân.

Một thực nghiệm được tiến hành hơn 50 năm tại Nhật Bản trên cây Lúa & Lúa Mỳ được trồng luân canh. Ngoài 3 yếu tố chính Đạm, Lân, Kali thì phân hữu cơ cũng được nghiên cứu kỹ trong thực nghiệm này. Phân hữu cơ được dùng trong thực nghiệm này được ủ từ rơm có bổ sung thêm Nitơ và Canxi có thành phần như sau (Độ ẩm: 0.82%; C/N: 14; N: 5.1; P: 2.0; K: 9.4; CaO: 4.6; MgO: 1.2) mỗi năm bón 1.5 tấn/1000m2.

  • Vùng có phân hữu cơ bón bổ sung N: 5.1kg; P:2.0kg; K: 9.4kg/1000m2.
  • Vùng không có phân hữu cơ bón N: 10kg; P:1.8kg; K: 16kg/1000m2.
  • Vùng 1: không phân hữu cơ bón đủ 3 thành phần NPK thu hoạch được 302kg/1000m2.
  • Vùng 2: không phân hữu cơ không bổ sung thêm Lân thu hoạch được 108kg/1000m2. Chỉ đạt 36% của vùng 1.
  • Vùng 3: có phân hữu cơ không bổ sung thêm Lân thu hoạch được 416kg/1000m2. Vượt 38% so với vùng 1.
  • Vùng 4: có phân hữu cơ bón đủ 3 thành phần NPK thu hoạch được 540kg/1000m2. Vượt 79% so với vùng 1.

Từ kết quả này cho thấy hiệu quả vượt trội của Lân hữu cơ so với Lân tổng hợp. 

Vậy tại sao lại có sự khác biệt này?

Một lý do duy nhất đó là Lân hữu cơ không tan trong nước như Lân tổng hợp. Vì Lân tổng hợp tan trong nước nên khi bón xuống đất sẽ ngay lập tức kết hợp với Nhôm & Sắt chuyển thành dạng Lân khó tiêu. Ngược lại Lân hữu cơ tuy đã kết hợp với vật chất hữu cơ rồi nhưng vẫn còn khả năng kết hợp với Nhôm & Sắt. T

uy nhiên trong phân hữu cơ có chứa hàm lượng lớn thành phần Xenlulozo bao bọc Lân, giúp Lân ở trạng thái không tiếp xúc trực tiếp với các nguyên tố trong đất. Vì vậy mà Lân khó kết hợp với Nhôm & Sắt để trở thành dạng khó tiêu.

Khi rễ cây phát triển tiếp cận được với phần Lân được bao bọc bởi thành phần Xenlulozo trong phân hữu cơ, rễ cây & vi sinh vật quanh vùng rễ sẽ bài tiết ra Enzym Phosphatase để chuyển hóa Lân hữu cơ thành Lân vô cơ cho bộ rễ hấp thụ.

Chúng ta cần thay đổi thói quen lựa chọn & sử dụng phân hữu cơ dựa vào chỉ số OM & Nitơ

Từ trước đến nay chúng ta có thói quen lựa chọn & sử dụng phân hữu cơ dựa vào chỉ số tổng lượng hữu cơ và tổng lượng Nitơ mà không đánh giá cao các thành phần khoáng khác như Lân & Kali. Một số nghiên cứu được tiến hành rất nhiều năm đã làm sáng tỏ hiệu lực của Lân & Kali trong phân bón hữu cơ.

Vì vậy chúng ta nên coi các thành phần dinh dưỡng NPK trong phân bón hữu cơ làm yếu tố cơ bản để thiết kế dinh dưỡng cho cây trồng, lượng dinh dưỡng thiếu có thể dùng phân bón tổng hợp để bổ sung. Làm được như vậy không những tốt cho đất tốt cho cây mà còn thu được hiệu quả kinh tế cao. Đó cũng là một cách làm để phát triển Nông Nghiệp theo hướng bền vững.

4 – Hoạt hóa trạng thái Lân khó tiêu trong đất

Một giáo trình về thực vật học của Mỹ có viết rằng cây họ Lạc có khả năng sử dụng được dạng Lân cố định trong đất. Vì vậy mà thường có thói quen trồng cây họ Lạc cải tạo đất trước khi canh tác những cây tiêu thụ Lân cao như cây Ngô. 

Một số nghiên cứu gần đây đã làm sáng tỏ rằng bề mặt rễ cây họ Lạc có khả năng tạo phức với Nhôm & Sắt. Đồng thời bề mặt rễ cũng có phản ứng trao đổi Ion giữa các gốc muối giống như CEC. Nhờ đó mà Lân ở dạng khó tiêu sẽ được tách ra khỏi Photphat Nhôm & Photphat Sắt chuyển thành dạng dễ tiêu cung cấp cho cây trồng.

Và khi Lượng Nhôm & Sắt ở bề mặt rễ đạt tới trạng thái bão hòa cây sẽ mất đi năng lực hoạt hóa Lân khó tiêu. Tuy nhiên bề mặt rễ cây cứ 2 tuần lại được lột ra hình thành lớp biểu bì mới, quá trình này lặp đi lặp lại giúp Lân ở dạng khó tiêu chuyển thành dạng hữu hiệu cung cấp liên tục cho cây.

This entry was posted in Chưa phân loại. Bookmark the permalink.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.